Het lijkt zo te zijn dat het vergeven van anderen een keuze is, en in zekere zin is het ook een keuze, maar God is zeer duidelijk over vergeving. Hij heeft ons in talrijke Schriftteksten specifieke aanwijzingen gegeven, die allemaal in slechts één woord kunnen worden samengevat -- vergeef! God's Woord zegt: "Wanneer je staat te bidden en je hebt een ander iets te verwijten, vergeef hem dan, opdat ook jullie Vader in de hemel jullie je misstappen vergeeft" (Marcus 11:25). "Oordeel niet, dan zal er niet over je geoordeeld worden. Veroordeel niet, dan zul je niet veroordeeld worden. Vergeef, dan zal je vergeven worden" (Lucas 6:37).
God zegt dat het in ons belang is om te vergeven! Hij praat niet over wat het beste is voor het belang van de persoon die vergeven moet worden. Wij zijn degenen die God probeert te beschermen, niet die andere persoon. Een geest die niet wil vergeven compliceert en compromitteert onze dagelijkse levenswandel met God. Het vergeven van anderen bevrijdt ons van woede en staat ons toe om de genezing te ontvangen die we nodig hebben. De volledige reden dat God ons specifieke aanwijzingen heeft gegeven is omdat Hij niet wil dat er iets tussen ons en Hem instaat. God's liefde voor ons gaat ons verstand te boven. Het vergeven van anderenbespaart ons de gevolgen van het leven met een ongenadig hart.
Het vergeven van anderen bevat geen enkele beslissing die we zouden moeten wikken en wegen. God heeft de ene zonde niet als ernstiger tegenover Hem bestempeld dan de andere en Hij heeft niet de ene zonde bestempeld alsof deze wel vergeven zou kunnen worden en een andere zonde niet. God zegt bijvoorbeeld niet: "Als iemand liegt of van je probeert te stelen, dan moet je hem vergeven, maar als ze je misbruiken of je kind letsel toebrengen, dan kun je hen in ongenade houden". Hij zegt dat iedereen altijd moeten vergeven, en dat we dit onmiddelijk moeten doen.
Anderen Vergeven - Een Persoonlijk Verhaal
Soms is er tijd nodig om anderen te kunnen vergeven. Amy woonde niet meer samen met haar alcohol-verslaafde en haar mishandelende echtgenoot Tim, maar 32 jaar lang was ze niet in staat om hem te vergeven voor het misbruik dat ze onder zijn handen had ervaren. Ze wist dat ze hem zou moeten vergeven, maar ze kon zichzelf er niet toe brengen om dit ook te doen. Ze voelde dat hij haar vergeving niet verdiende. Dit ging zo vele jaren door tot ik op een dag, tijdens een therapeutische sessie met Amy, haar vroeg om met haar hart te luisteren en om open te staan voor alles wat de Heer haar zou kunnen zeggen. Gedurende dat moment van stilte hielp de Heer Amy om in te zien dat Hij van Tim hield, hoewel Hij Tim's acties afkeurde. De Heer maakte het duidelijk voor Amy dat het misbruik niet haar schuld was. Toen ze vervolgens uit haar stille houding opkeek, vertelde ze me hoe alle redenen waarom ze hem niet zou moeten vergeven niet meer geldig waren. Ik vroeg haar of ze er klaar voor was om te vergeven en ze antwoordde: ja.
Amy's inzicht dat de Heer werkelijk van Tim hield, terwijl Hij zijn daden afkeurde, was de reden voor haar om haar hart te veranderen. Toen ze de keuze maakte om Tim te vergeven, verlieten al die gevoelens die haar leven gecompromitteerd hadden haar hart - woede, wrok, angst, onbegrip, en verwarring.
Anderen Vergeven - Het Goddelijke Voorbeeld
We hebben een goddelijk voorbeeld voor het vergeven van anderen! God wist dat de mens vergeving nodig zou hebben, en dus zond Hij Zijn Zoon Jezus om de hele mensheid te redden van de eeuwige gevolgen van hun zonden (1 Johannes 4:9-10). Kolossenzen 3:13 zegt: "Verdraag elkaar en vergeef elkaar als iemand een ander iets te verwijten heeft; zoals de Heer u vergeven heeft, moet u elkaar vergeven". Jezus had niet alleen de macht om te vergeven, maar ook om ons de capaciteit te geven om anderen te vergeven, net zoals wij zelf zijn vergeven.
Anderen Vergeven - Persoonlijke Actie
Het vergeven van anderen begint vaak als een beslissing om onszelf over te geven - een daad van onze wil. Deze overgave nodigt God uit om een begin te maken met het op een dieper niveau op onze levens in te werken, het staat God toe om ons te genezen. Net als dit voor Amy het geval was, kunnen we God vragen om ons te verlichten met het begrip dat we nodig hebben om vanuit onze harten volledig te vergeven. We moeten gewoonweg de keuze maken om open te staan voor vergeving en verzoening.
Onthoudt dat vergeving niet de daden of de persoon rechtvaardigt. Vergeving voorziet niet in God's vergeving voor wat ze gedaan hebben, omdat alleen God dat kan doen. Hoewel niets het verleden ongedaan kan maken, kunnen we wel iets doen aan de toestand van ons eigen heden en toekomst. Het vergeven van anderen effent de weg voor het begin van onze eigen genezing. Als je bereid bent om te vergeven, maar je weet niet hoe, kijk dan eens naar het onderstaande gebed:
Vader God, ik heb Uw hulp en Uw inzichten nodig. Vandaag heb ik een beter begrip gekregen van wat het betekent om anderen te vergeven en met Uw hulp vergeef ik volledig vanuit mijn hart. Net zoals U mij vrijuit hebt vergeven voor het kwetsen van anderen vanwege mijn eigen pijn en zoals U mijn relaties met anderen hebt hersteld. Ik bid voor dit alles in de dierbare naam van Jezus, door wie alle vergeving en genezing mogelijk werd gemaakt. Dank U dat U op manieren van mij houdt die ik nooit zal begrijpen. In de naam van Jezus, Amen.
Elkaar vergeven, hoe doe je dat?
Omgaan met mensen is niet eenvoudig. Want enerzijds kunnen relaties ons veel plezier en voldoening schenken, anderzijds kunnen we ons in deze relaties ook diep gekwetst voelen. Het is fantastisch als we ouders hebben gehad die ons gesteund en bemoedigd hebben, maar wat een zware hypotheek kan er op iemands leven liggen wanneer zijn ouders hem mishandeld en vernederd hebben. Wat een vreugde als je partner je bemint, bewondert en dagelijks van je geniet, maar wat een verwonding als deze partner je belachelijk maakt of bedriegt.
Vergeving is voor christenen het centrale onderwerp in hun geloofsbeleving. Het is daarom niet verwonderlijk dat ook in de relaties met anderen vergeving een belangrijk thema is. Bovendien benadrukken de bijbel en met name de evangeliën op niet mis te verstane wijze het belang van vergeving. Maar in de praktijk is dat niet zo eenvoudig. Want wat doe je als de bovengenoemde ouders jouw vergeving niet nodig denken te hebben? Of als je zo diep gekwetst bent door je partner, dat je besluit om te willen vergeven er toch telkens door geblokkeerd wordt? Veel christenen, die denken vergeven te hebben, verdringen vaak hun boosheid en kwetsuren, met als gevolg dat het er op een andere manier uit komt. In het pastoraat helpen voorgangers en pastorale werkers mensen een weg te vinden in vergeving. Maar ook dat is niet eenvoudig. Wanneer is men aan vergeving toe? En hoe doe je dat precies? Betekent vergeven alleen maar 'geen haat toe te laten in je hart', of is het meer dan dat?
Daarom geef ik hieronder een aantal stappen die je kunnen helpen om zelf de weg van vergeving te gaan of die je kunnen helpen om een ander daarin te begeleiden.
Eerst een belangrijke opmerking. Vergeving is een relationeel begrip. Zowel de kwetsuren als de vergeving vinden plaats binnen een relatie van personen. Dat betekent dat niet het aangerichte kwaad het voorwerp van jouw vergeving is, maar de persoon die je dit heeft aangedaan. Jezus heeft niet het kwaad met God verzoend, maar de mens(en). Dat betekent dat je naar de ander als persoon zult moeten kijken en over hem/haar moet nadenken. Het kwaad vergeven is heel gemakkelijk. Wanneer je niet wenst na te denken over de emotionele kant van de relatie, koppel je het kwaad los van de ander en ontken je in zekere zin wat het jou relationeel gedaan heeft. Je begrijpt dat dit een ongezonde en onechte houding in jezelf bewerkstelligt .
En tegelijkertijd is dit een onmogelijk iets. Omdat jouw gevoel van rechtvaardigheid dit kwaad niet kan loochenen en het voor jouw gevoel tussen de ander en jou in blijft staan.
Vergeving betekent daarom het kwaad ten volle het kwaad laten als iets onherroepelijks en onvergefelijks. Want er is geen reden voor dat kwaad. Anders ga je jezelf beschouwen als iemand die dit kwaad verdient en jezelf er door laten vernietigen. Vergeving betekent nadenken over de ander als persoon en nadenken of je hem wel wilt vergeven. Of verzoening iets is, dat je wenst uit te voeren.
1. De pijn erkennen en emoties uiten
Vaak slaan we deze stap liever over. We zeggen dan: ?Het is zo erg niet? of ?Ik moet niet zo met mezelf bezig zijn? of ?Ik moet daar toch boven kunnen staan?. In plaats van onze emoties te tonen kiezen we er dan voor de pijn dapper te verdragen. Of als niemand het ziet in ons eentje te gaan zitten huilen. Maar de prijs van het niet voelen en uiten van je pijn is enorm! Het komt er later via een omweg uit: door verbittering, onderhuidse opmerkingen en klagen, of we gaan ons vervreemden van wat we echt voelen en diep van binnen beleven. Met als gevolg een oppervlakkige manier van leven waarbij we onze emoties buiten schot houden.
Hoe komt het toch dat het gedrag van anderen ons zo diep kan kwetsen? Ten eerste komt dat omdat we zo afhankelijk van anderen zijn. Onze identiteit, ons kijken naar onszelf, hangt af van wie we zijn in de ogen van anderen. Dit proces zet zich reeds op gang bij onze geboorte en vormt een rode draad door ons leven. Ons ego groeit daarbij maar langzaam weg van onze opvoeders en mensen die een grote invloed op ons hebben. Ten tweede wordt bij benadeling onze behoefte aan (zelf)respect aangetast: "Wie ben ik in zijn ogen als hij me dat heeft aangedaan".
Ten derde wordt (bij intieme relaties/ontrouw) het beeld van geliefd zijn door de ander vernietigd. In waardevolle relaties heb je een vast idee dat je geliefd bent in de ogen van de ander en dat dit zo zal blijven. Wanneer de ander je dan diep kwetst (bijvoorbeeld door ontrouw of door je te laten vallen) wordt het idee van bemind te zijn onherroepelijk beschadigd. Let wel: zich bemind voelen is een fundamentele behoefte van iedereen.
De oplossing ligt in de eerste plaats in het uiten van de emoties die hiermee samenhangen (boosheid, verdriet, pijn, afschuw haat, enz.). Het helpt je om je zelfrespect weer te herstellen. Je neemt het eigenlijk voor jezelf op en je zegt: "Dat had niet mogen gebeuren". Wanneer je deze gevoelens toelaat, ontstaat er een emotioneel heftige, maar in tijd een overzichtelijke periode.
Beter de korte dan de lange pijn. In deze fase is het van belang dat er van wie dan ook erkenning komt voor het leed, onrecht en benadeling die er geweest is, zonder dat er wat van afgeknabbeld wordt. Dat anderen het erger hebben, helpt niet. Dat een maagoperatie erger is dan een kies trekken is geen goede vergelijking. De drie vrienden van Job zwegen zeven dagen: dit was erkenning. Helaas bleef het daar niet bij, want daarna gingen ze op zoek naar verklaringen en deden ze de erkenning weer teniet. Zo doen ook wij vaak het goede teniet door iets te zeggen, terwijl een arm om de schouder voldoende is.
2. Het kwaad laten stoppen
Het kwaad moet stoppen. De vragen die God telkens weer opnieuw door de psalmisten en de profeten voor de voeten worden gegooid zijn: ?Wanneer...? en ?Hieraan weet ik, als...? We kunnen onmogelijk leven met het kwaad. En de vraag naar het stoppen van geweld en pijn is legitiem en noodzakelijk.
We zijn zelfs geen goede christenen als we niet strijden tegen het kwaad en niet helpen het kwaad te stoppen. In deze fase is het belangrijk om het belang van gezonde assertiviteit en grenzen te leren.
Het overspel moet stoppen, evenals het liegen, het misbruik, de fraude, het gokken en het drinken. Je kunt niet vergeven en het kwaad door laten gebeuren. Dan word je eigenlijk onderdeel van het kwaad. Met het laatste restje waardigheid dat je hebt, mag en moet je zeggen: STOP.
Ook hierin heeft de omgeving een grote taak. Dat je je als omstaander enorm machteloos kunt voelen, doet niets af van de plicht om samen met de benadeelde het kwaad een halt toe te roepen. Zelfs al
3.Het kwaad vereffenen (over gelijkwaardigheid)
Dit is een wat moeilijke gedachte. Hellinger zegt dat het één van de fundamentele behoeften van de mens is om evenwicht te ervaren in het geven en nemen. Ontvang je teveel, voel je je afhankelijk/schuldig aan de ander. Geef teveel, loop je het gevaar je superieur te voelen. De oud-testamentische wet 'oog om oog, tand om tand' heeft een diepe, zinvolle betekenis. Het betekent dat het kwaad (en zelfs elk kwaad apart) ernstig wordt genomen. Een oog voor een oog en een tand voor een tand. Zo moet er ook een bepaalde vereffening plaats kunnen vinden, wil je kunnen vergeven en samen weer op een voet van gelijkwaardigheid verder kunnen gaan.
Denk maar aan het bijbelse begrip rechtvaardigheid. Zie psalm 51:6 (
Wanneer je boos bent, is dat niet omdat je wraak wilt nemen of dat je agressief wilt zijn, maar omdat je eergevoel hersteld moet worden (Cuvelier). En daarvoor is een bepaalde vereffening nodig. Dat
4. Hezelf vergeven
We voelen onszelf ook altijd een beetje schuldig bij aangedaan leed. Dit is meestal niet terecht, in enkele gevallen een beetje, maar zelden geheel. Ook dan heeft de ander geen recht mij zo te behandelen, welke fouten ik ook gedaan heb. Het is belangrijk om deze loskoppeling te maken, willen we het kwaad niet legitiem maken.
Veel belangrijker is dat de bijbel ons laat zien dat ook wij vergeving nodig hebben. Ook wij doen anderen pijn en kwetsen anderen. Jezus zegt: ?wie zonder zonde is.......... werpe de eerste steen?. En niemand waagde het te doen.
Het is juist deze verootmoediging die ons helpt om tot een gezonde, evenwichtige houding naar degenen die ons benadelen te komen. Jezus liet Petrus vastlopen, opdat hij zichzelf zou leren kennen en zo bruikbaar zou kunnen worden. Onszelf als vergeven mensen zien, geeft ook ruimte om de ander zijn vergeving te gunnen. Niet als een vanzelfsprekendheid, maar als een
5. Een ander standpunt/gezichtsveld innemen
In de niet-gelovige hulpverlening heeft men het over begrip hebben voor de ander en hem/haar zo te ontschuldigen.Voor mij blijft dat een moeilijke weg, want je loopt het gevaar dat je of de ander of het kwaad niet ernstig neemt. Veel meer helpt mij de visie die God ons geeft op vergeving. In Matth. 18 wordt een verhaal gegeven over verhoudingen en posities. Een koning vergeeft zijn slaaf, ondanks dat het om een groot bedrag gaat. Daarna eist deze slaaf van zijn collega wel het volle pond, hoewel het hier om een klein bedrag gaat.
In dit verhaal worden drie stappen van ons gevraagd. Ten eerste dat we erkennen dat ook wij in de schuld bij God staan (drie miljoen euro). Ten tweede dat wij aanvaarden dat Hij ons onvoorwaardelijk vergeeft (drie miljoen euro). Ten derde dat Hij het vanzelfsprekend vindt dat wij dit ook naar anderen doen (drie honderd euro).
Vergeving schenken, omdat wij zelf vergeving hebben ontvangen en daarmee komen wij bij de N.T. visie op vergeving (Efez. 4:32/Col. 3:13): elkaar vergevend zoals.
In zekere zin vind je dat ook bij Jozef in Gen 50:20: God heeft het kwade ten goede omgebogen. Vanuit deze visie
Als Paulus ons duidelijk maakt dat ook wij een bediening van verzoening hebben (II Cor. 5:18),
Hiermee zien we het grote verschil tussen ontschuldigen en vergeven. Ontschuldigen is een offer dat je de dader aanbiedt en meestal zijn we daar niet toe in staat. Vergeving is geven vanuit een overschot. Je ervaart jezelf als een vergeven persoon en daarom kun je ook vergeving schenken.
Vergeving vereist verbeeldingskracht. De ander zien in wat hij
6. De wraak aan Iemand anders overlaten
Bij faling komt de grootste schuldeiser het eerste recht toe. Wanneer een kleine schuldeiser zijn schuld laat opnemen in het pakket van de grote schuldeiser maakt deze meer
God is de eerste en grootste schuldeiser van ieder mens. Geef het aan Hem. Hij
7.willen vergeven
Vergeven moet niet ontstaan uit plicht of opdracht, maar vanuit een verlangen. Een verlangen om naar de ander te zien vanuit Gods ogen. Om de ander weer een
En wanneer je hier nog niet toe in staat bent, moet je eerst zorgen dat het verlangen begint te groeien door de ander en de situatie vanuit Gods hogere bedoelingen te leren zien.
8.trachten tot een dialoog te komen
Vergeving is een relationeel begrip. Het hangt samen met de mogelijkheid tot ontmoeting. Deze ontmoeting kun je niet afdwingen. Daarom geldt: voor zover het van u afhangt (Rom. 12). Voor het aandeel van de ander ben je niet verantwoordelijk.
In het huwelijk kan dit door samen afspraken te maken. Bijvoorbeeld doordat je afspreekt dat eenmaal per week op een neutrale plaats, ieder zich om beurten
9. stapsgewijs tot gelijkwaardige uitspraken komen
Zowel het slachtoffer als de dader moeten elk hun verhaal kunnen doen. Beide partijen moeten gehoord worden. Dit
Wanneer de schuld niet wordt erkend, blijft die tussen jou en de ander liggen. Dat wil nog niet zeggen dat je de ander mag haten. Ook je vijanden moet je liefhebben, maar dat is nog niet vergeven.
Anderzijds is ons menselijk berouw ook nooit volkomen. We moeten dus voorzichtig zijn. Het gebeurt helaas weinig dat we het gevoel hebben dat de ander echt begrijpt wat hij ons heeft aangedaan. En vaak is het zo dat het berouw bij de ander kan groeien, wanneer hij jouw verhaal gehoord heeft. Maar bij het totaal afwezig zijn van berouw stopt het hier absoluut.
10 vergeving (uitspreken)
Of schrijven of tonen. In ieder geval is het een besluit bij jezelf nemen, los van de ander. Vergeving blijft een genade, onvoorwaardelijk en onafhankelijk van jouw kant genomen.
Dat betekent niet dat je daarna geen emoties meer van verdriet en boosheid mag hebben bij bepaalde herinneringen. Maar wel dat je jezelf en elkaar mag blijven bepalen bij het feit dat je een besluit tot vergeving hebt genomen. En dat dit boven deze gevoelens staat. 'Zegen hen die u vervloeken' betekent dat er iets is dat boven die vloek uitstijgt, namelijk de zegen en dat deze van jou het laatste woord krijgt.
11. leidt vergeving naar verzoening?
Een eventuele gedeeltelijke of stapsgewijze verzoening hangt af van de mate waarin het vertrouwen zich herstelt. En dit hangt af van de stappen die de dader wil doen om tot rechtvaardigheid te komen, zoals boete doen, werken aan herstel, zichzelf gerechtelijk laten vervolgen, schadeloosstelling, alimentatie enz. betalen. Want alleen wanneer het verleden door beide partijen ernstig wordt genomen en al het mogelijke wordt gedaan om herstel te bevorderen, kunnen zowel dader als slachtoffer beginnen het verleden een plaats te geven.
Tenslotte is er nog één belangrijke vraag te beantwoorden. Bevordert de weg van vergeving ook je eigen genezing? Waarschijnlijk wel. Het nemen van de hiervoor beschreven stappen zuiveren ons gemoed en motivaties en maken gezonde energie vrij. Maar het is nooit het doel van vergeving.
Kijk naar het verhaal van Job. Zijn herstel kwam toch heel langzaam, nadat hij voor zijn vrienden had gebeden. Sommige wonden genezen echter nooit in dit leven. En bepaalde gevolgen van het kwaad blijven. Zoals een kind na verkrachting, de echtscheiding na overspel of de handicap na een ongeval. Vergeving kan dan misschien helpen bij de verwerking, maar de integratie van het verleden is toch een lang proces waarin meer dingen nodig zijn.
He can never therefore be reconciled to your sin because sin itself is incapable of being altered; but He may be reconciled to your person, because that may be restored.
Leren Vergeven
Ben je kwaad op iemand omdat hij je iets heeft misdaan? Probeer hem dan te vergeven. Vergeven doe je namelijk niet voor de ander, maar voor jezelf.
Een spiraal van negatieve energie
Woede is een gevoel waar je niet bepaald blij van wordt. Wanneer je erg boos op iemand bent omdat hij je iets heeft misdaan verkeer je dag in, dag uit in een negatieve staat. Je 'vergiftigt' je eigen denken met negatieve gedachten. Dit nare gevoel is iets wat alleen jij voelt. Degene die je iets heeft aangedaan heeft er geen last van. Hij kan gewoon verder met zijn leven.
Oneerlijk gevoel
En dat maakt woede direct erg oneerlijk. Het intense gevoel van woede kan je hele leven negatief beinvloeden, maar degene die de woede veroorzaakt heeft in principe nergens last van. Daarom is het belangrijk dat je de ander leert te vergeven zodat je je woede los kan laten. Alleen dan voorkom je dat die ander je nog meer tot last is.
Wat houdt vergeven in?
Wanneer je vergeeft laat je alle negatieve energie rondom een vervelende gebeurtenis varen. Je realiseert je dan dat alles wat gebeurd is niet meer teruggedraaid kan worden. Maar, vergeven is zeker niet jezelf van de dommen houden!
Vergeven is niet:
De daden van de persoon goedpraten.
Vergeten of ontkennen wat er is gebeurd.
De gevolgen en gevoelens kleiner maken dan ze zijn.
Jezelf vernederen.
Wat is vergeven dan wel?
Vergeven is als het ware het 'losmaken van de ander'. Het gaat erom dat je alle negatieve energie laat varen en het niet toelaat dat die ander, zonder dat hij het misschien weet, jouw gevoelens regeert. Vergeven is het stoppen met hopen op een beter verleden. Je kunt niets veranderen aan wat er is gebeurd, je kunt wel bepalen hoe je er nu mee omgaat.
Hoe kun je vergeven?
Adem eens een paar keer diep in en uit. Denk aan wat er is gebeurd, wat het met je heeft gedaan en wat het in de toekomst met je gaat doen. Schrijf het eventueel allemaal van je af. Haal in verbeelding de bewuste persoon voor je, en zeg tegen hem dat je hem vergeeft. Dat je je niet meer druk gaat maken om wat er is gebeurd omdat je er niets meer aan kunt veranderen. Je kiest voor het nu en de toekomst, en dan heb je niets aan opgekropte woede.
Laat de negatieve gevoelens uit je varen. Je hoeft niet daadwerkelijk tegen die persoon te zeggen dat je hem vergeeft als je dat niet wilt. Vergeven doe je voor jezelf. Zodra jij de woede uit je hebt gehaald, doet de ander er niet meer toe. Je kunt desnoods breken met deze persoon. Laat wel blijken dat je de ander vergeeft voor jezelf, niet voor hem. En maak duidelijk dat hij dan ook niet over je heen kan lopen.
Vergeven kan voelen als een verlossing
Als je echt heel boos op iemand bent, en daar dagelijks in je gedachten mee bezig bent kan vergiffenis je verlossen. Het kan je een vrij gevoel geven zonder dat je jezelf vernedert. Je vergeeft de ander zodat jij verder kunt. Je hoeft het echter niet te vergeten. Je geeft jezelf gewoon de ruimte om nieuwe, meer positieve gevoelens in je leven toe te laten.
Wat Jezus zei over vergeving Mattheüs 18:21 – 35
Daarop kwam Petrus bij hem staan en vroeg: ‘Heer, als mijn broeder of zuster tegen mij zondigt, hoe vaak moet ik dan vergeving schenken? Tot zevenmaal toe?’ Jezus antwoordde: ‘Niet tot zevenmaal toe, zeg ik je, maar tot zeventig maal zeven.
Daarom is het met het koninkrijk van de hemel als met een koning die rekenschap wilde vragen van zijn dienaren. Toen hij daarmee begonnen was, bracht men iemand bij hem die hem tienduizend talent schuldig was. Omdat hij niets kon terugbetalen, gaf zijn heer bevel dat de man samen met zijn vrouw en kinderen en alles wat hij bezat verkocht moest worden, zodat de schuld kon worden ingelost. Toen wierp de dienaar zich aan de voeten van zijn heer en smeekte hem: “Heb geduld met mij, ik zal u alles terugbetalen.” Zijn heer kreeg medelijden, hij liet hem vrij en schold hem de geleende som kwijt.
Toen deze dienaar naar buiten ging, trof hij daar een van de andere dienaren, die hem honderd denarie schuldig was. Hij nam hem in een wurggreep en beet hem toe: “Betaal me alles wat je me schuldig bent!” Toen wierp deze zich voor hem neer en smeekte hem: “Heb geduld met mij, ik zal je betalen.” Maar hij wilde daar niet van weten, integendeel, hij liet hem gevangenzetten tot hij de hele schuld zou hebben afbetaald.
Toen de andere dienaren begrepen wat er gebeurd was, waren ze zeer ontdaan, en gingen ze naar hun heer om hem alles te vertellen. Daarop liet zijn heer hem bij zich roepen en hij zei tegen hem: “Je bent een slechte dienaar. Heel die schuld heb ik je kwijtgescholden, omdat je me erom smeekte. Dan had jij toch zeker ook medelijden moeten hebben met die andere dienaar, zoals ik medelijden heb gehad met jou?” En zijn heer was zo kwaad dat hij hem in handen van de gerechtsbeulen gaf tot hij de hele schuld zou hebben terugbetaald. Zo zal mijn hemelse Vader ook ieder van jullie behandelen die zijn broeder of zuster niet van harte vergeeft.’
Kun je jezelf vergeven?
Zelfvergeving? Voor velen een raar begrip. Kun je jezelf vergeven? Bestaat zoiets en hoe doe je dat dan? heeft niemand u veroordeeld
In de Bijbel staat een prachtige geschiedenis van een vrouw die voor Jezus gesleept wordt:
“Toen brachten de schriftgeleerden en de Farizeeën een vrouw bij hem die op overspel betrapt was. Ze zetten haar in het midden en zeiden tegen Jezus: ‘Meester, deze vrouw is op heterdaad betrapt toen ze overspel pleegde. Mozes draagt ons in de wet op zulke vrouwen te stenigen. Wat vindt u daarvan?’ Dit zeiden ze om hem op de proef te stellen, om te zien of ze hem konden aanklagen. Jezus bukte zich en schreef met zijn vinger op de grond. Toen ze bleven aandringen, richtte hij zich op en zei: ‘Wie van jullie zonder zonde is, laat die als eerste een steen naar haar werpen.’ Hij bukte zich weer en schreef op de grond. Toen ze dat hoorden gingen ze weg, een voor een, de oudsten het eerst, en ze lieten hem alleen, met de vrouw die in het midden stond. Jezus richtte zich op en vroeg haar: ‘Waar zijn ze? Heeft niemand u veroordeeld?’ ‘Niemand, heer,’ zei ze. ‘Ik veroordeel u ook niet,’ zei Jezus. ‘Ga naar huis, en zondig vanaf nu niet meer.’” (Johannes 8:3-11)
eerlijk of oneerlijk
In dit verhaal komen een aantal zeer vreemde zaken naar boven:
Ten eerste was deze vrouw betrapt op overspel. Maar overspel doe je toch niet alleen?
Dan zijn het mannen die de vrouw voor Jezus brengen en Hem uitdagen met een oordeel te komen.
Tenslotte is het een valstrik: de zaak is oneerlijk, het gevraagde oordeel echter niet. Het oordeel is terecht. Er was overtreding.
geen veroordeling
Toch kiest Jezus voor vergeving en Hij doet dat op een heel nederige integere manier naar de vrouw. In tegenstelling tot de mannen verkleint Hij zich ten opzichte van de vrouw en velt een oordeel over de hoogmoed van de aanklagers.
En dan zegt Hij dit: ‘Waar zijn ze? Heeft niemand u veroordeeld?’ ‘Niemand, heer,’ zei ze. ‘Ik veroordeel u ook niet,’ zei Jezus. ‘Ga naar huis, en zondig vanaf nu niet meer.’
Gewoon: ‘Ik veroordeel je ook niet’. Ga naar huis en zondig niet meer.’
Niets meer.
Geen enkel pastoraal gekwebbel.
Geen vraag, hoe het toch zover gekomen is.
Geen vergelijking van de situatie.
Geen gezemel over die rot-farizeeërs.
Gewoon: “Ik veroordeel je ook niet”
ontvangen of niet ontvangen
En de vrouw? Liep ze zomaar weg, met de gedachte: “Nou daar ben ik goed van afgekomen?” Of had ze de rechtvaardigheid ontmoet en genade ontvangen? Pure, zuivere onverdiende genade van een man zonder zonde die zich voor haar vernederde tegenover een stoet mannen en de gevestigde religie. De enige die haar wel veroordelen kon, vergaf haar!
jezelf vergeven
Hoe voelt zoiets?Je voelt het oordeel en je veracht jezelf. Je zal moeten erkennen dat je zelf fout zat en dat dit echt genade is, welke je moet ontvangen, omarmen, je toe-eigenen. Je zult jezelf moeten vergeven. Vergeven – het oordeel dat je over jezelf hebt, wegnemen en naar jezelf gaan kijken zoals Jezus je aankijkt op het moment van aanklacht.
de keuze
En dan… dan is het soms nog moeilijker jezelf onder ogen te komen. Soms zie ik die vrouw daar nog staan. Iedereen weg. Geen stenen, behalve de steen in haar eigen hand. En dan stuurt Jezus haar weg: “Ga naar huis en zondig niet meer” Ontvangt ze de genade om zichzelf te vergeven? Als ze gezien heeft, wat Jezus daar letterlijk voor haar deed wel. Als ze dat niet gezien heeft, weet ik het niet. Dat zijn nu van die ontmoetingen met Jezus waar Hij de keus aan ons laat.
Uw zonden vergeven Mattheus 9: 1 – 17
De eigenlijke nood van ons leven is, dat wij ons afwenden van God, zijn geboden niet volgen in liefde tot Hem en de naaste. Vandaar dat Jezus bij de verlamde man begint met het over zijn zonde te hebben.
Wij hebben het doorgaans meer over onze zorgen dan over onze zonden. Ook als wij bidden. Toch is onze zonde het allerergste. En daarvan wil Christus ons afhelpen. Iets daarvan moet ook de tollenaar Levi hebben aangevoeld. Tollenaars waren zeer verdachte lieden in Israël. Handlangers van de Romeinen, die de Joden verdrukten. Parasieten die fantatstische bedragen verdienden.
Jezus echter zag Mattheus, de tollenaar, áán en sprak hem aan: ‘Vollg Mij’. En de man kan de blik van Jezus’ barmhartige ogen niet weerstaan, ook niet de klank van zijn beslissende stem. Hij staat op en volgt Hem. De Heiland krijgt hierover nogal wat te horen van de mensen die zich ver boven zo’n tollenaar verheven voelen. Maar Mattheus is er goed mee. Het is de man, die later dit evangelie heeft geschreven.
Jezus zegt dit woord vandaag tegen ons. Zo eenvboudig. Een kind kan het begrijpen: Volgt Mij. Alleen een kind kan het begrijpen. Wij passen niet in het gevolg van Jezus – het is geen gezicht. Maar Hij vergeeft dat wat ons zou buitensluiten. Dat is ons geluk.
Jezelf Vergeven - Een Geloofssysteem
Het is cruciaal om jezelf te vergeven. Er bestaat een neiging in ons allen om onszelf meer verantwoordelijk te houden dan anderen. Misschien ben jij wel één van die mensen die het kan rechtvaardigen om anderen te vergeven, zelfs voor vreselijke dingen die ze gedaan hebben, maar kun je maar geen rechtvaardiging vinden om jezelf te vergeven voor soortgelijke of zelfs minder ernstige fouten. Misschien geloof je wel dat jezelf vergeven niet eens een optie is omdat je het idee hebt dat je jezelf in een blijvende staat van herinnering moet houden zodat je niet vergeet wat je gedaan hebt. Misschien geloof je wel dat er een prijs betaald moet worden, de een of andere levenslange straf die je moet uitzitten.
Jezelf Vergeven - Het Goddelijke Voorbeeld
Het vergeven van jezelf wordt niet specifiek in de Bijbel behandeld, maar er bestaan principes over vergeving die in dit geval zouden moeten worden toegepast. De Bijbel vertelt ons bijvoorbeeld dat, wanneer God ons vergeeft, Hij zich dan onze zonden niet meer zal herinneren (Jeremia 31:34). Dit betekent niet dat onze alwetende Vader deze zal vergeten, maar veeleer dat Hij -omdat Hij ons deze zonden vergeeft- er voor kiest om deze zonden niet op een negatieve manier naar boven te brengen. Petrus zei: "Nu begrijp ik pas goed dat God geen onderscheid maakt tussen mensen" (Handelingen 10:34). Wanneer we "geen onderscheid" toepassen op zaken die met vergeving te maken hebben, dan kiest God er dus niet voor om de één wel te vergeven en de ander niet. Hij vergeeft iedereen die in Jezus Christus gelooft. Wanneer we deze standaard van "geen onderscheid" op onszelf toepassen, dan is het dus net zo belangrijk om onszelf te vergeven als het is om anderen te vergeven.
Jezelf vergeven is niet hetzelfde als vergeten. Het heeft ook niets te maken met het steeds maar weer op een negatieve manier naar de voorgrond brengen van de dingen die je verkeerd hebt gedaan. Het vergeven van jezelf bestaat eenvoudigweg uit het laten varen van de dingen die je tegen jezelf inbrengt zodat je verder kan gaan met God. Wanneer God gewoon verder gaat, moeten wij dan niet hetzelfde doen? Filippenzen 4:9 stelt dat we de dingen die we van God en Zijn Woord geleerd hebben in de praktijk moeten brengen. Het doorgaan met het afspelen van de gedachten over de gebeurtenissen van onze zonden is in strijd met Filippenzen 4:8. Dit vers vertelt ons dat we ons moeten bezinnen op alles wat waar is, alles wat edel is, alles wat rechtvaardig is, alles wat zuiver is, alles wat lieflijk is, alles wat eervol is: kortom, aan alles wat deugdzaam is en lof verdient.
Jezelf Vergeven - Persoonlijke Actie
Spreuken 16:25 zegt: "Een mens denkt de juiste weg te gaan, terwijl hij eindigt bij de dood". De energie die nodig is om woede, haat en afgunst ten opzichte van jezelf te huisvesten is uitputtend. Elk beetje energie dat we gebruiken voor negatieve activiteiten en het overpeinzen van onze spijtgevoelens berooft ons van de energie die we nodig hebben om de mens te worden die God wil dat we zijn.
Het leven is gevuld met keuzes en elke keuze die we maken zal ons ofwel in een positieve richting sturen die ons leven biedt, of ons beroven van de mogelijkheid om een individu te zijn die leven kan bieden. Het vergeven van onszelf laat ons er niet zomaar "mee wegkomen", het rechtvaardigt niet wat we gedaan hebben en het is ook geen teken van zwakheid. Vergeving is een keuze waar moed en kracht voor nodig is en het geeft ons de kans om te overwinnen in plaats van het slachtoffer te blijven van onze eigen hoon.
Als je jezelf of je zonden uit het verleden niet vergeeft, dan is dat een vorm van hoogmoed. Wanneer we een afwijkende verzameling van standaarden op onszelf toepassen, een hogere standaard voor onszelf dan voor anderen, dan is dat hoogmoedig. Wanneer we in onszelf een mogelijkheid vinden om anderen te vergeven, maar niet onszelf, dan zeggen we feitelijk dat we minder in staat zijn om een slechte beslissing te maken dan anderen: we zijn op de een of andere manier intuïtiever, wijzer, voorzichtiger dan anderen of hebben meer inzicht en daarom hebben we geen excuus en zouden we onszelf niet moeten vergeven. Wanneer we de vergeving afwijzen die ons door God en anderen wordt aangereikt, dan weigeren we onszelf te vergeven en dan plaatsen we onszelf feitelijk boven alle anderen en dat is hoogmoed! Spreuken 16:18 zegt: "Hooghartigheid gaat vooraf aan ellende, hoogmoed komt voor de val". Het niet vergeven van onszelf zal leiden tot zelfvernietiging, een hooghartige geest en een val. Christelijke vergeving zal vrede brengen.
Jezelf Vergeven - Anderen en Jezelf Helpen
Jezelf vergeven is ook belangrijk voor de mensen in je invloedssfeer. Het is een bekend feit dat gekwetste mensen anderen kwetsen. Hoe langer je probeert te vermijden om jezelf te vergeven, des te langer je het gevoel zal hebben dat je verdient te lijden voor wat je gedaan hebt, en des te explosiever je zal worden, en des te vaardiger je zal worden in het kwetsen van anderen.
De realiteit is dat je niet kunt veranderen wat er gebeurd is. Je kunt levens niet herstellen tot hoe ze waren vóór deze gebeurtenissen. Maar, je kan wel een verschil uitmaken in de levens van anderen. Je kunt wat teruggeven van wat je hebt weggenomen door een nieuwe plek te vinden waar je je tijd en compassie kunt investeren. Vergeef jezelf en laat de genezing beginnen!
Het vergeven van jezelf zal de richting van je leven veranderen. Kijk eens naar het volgende gebed. Lees eens stilletjes door de volgende verkondiging en lees het hardop. Of misschien wil je liever je eigen woorden gebruiken. Wat je ook doet, breng het onder woorden. Je moet naar jezelf luisteren om jezelf te kunnen vergeven! Er zit een grootse macht opgesloten in het gesproken woord!
Dierbare Hemelse Vader, ik begrijp dat er niets te winnen valt als ik mezelf niet vergeef en dat alles te winnen is als ik mezelf van mijn onvergeving bevrijd en het genezingsproces laat beginnen. Ik wil voorwaartse stappen maken en in de toekomst op een positieve manier een verschil uitmaken. Ik beken de verantwoordelijkheid, de zelf-afstraffing en de bezweringen dat ik mezelf nooit zou vergeven. Ik beken deze dingen die allemaal niet god-erend waren. Omdat Jezus voor mijn zonden stierf, kies ik er voor om mezelf te vergeven -- om mezelf niet langer te straffen en om niet meer boos te zijn op mezelf. Ik vergeef mezelf voor het feit dat ik me door deze pijn heb laten beheersen en voor het feit dat ik hierdoor ook anderen heb gekwetst. Ik heb berouw van dit gedrag en deze houding. Ik vraag U voor Uw vergeving en genezing. God, help me om NOOIT meer vast te houden aan onvergeving van mijzelf en anderen. Dank U voor het feit dat U van me houdt en voor Uw genade die me toestaat om vooruit te gaan. In de naam van Jezus, Amen.
Betekent vergeven ook vergeten?
Er zijn verwondingen die je nooit meer vergeet. In sommige tragische situaties verloopt de weg naar genezing eerder via bewustwording van het leed, dan via het vergeten ervan. Het kwaad blijft bestaan en wordt ook op deze manier niet uitgewist, maar je maakt het je bewust, zodat het langzaam maar zeker kan oplossen in liefde en dan kan worden omgevormd. Als het Oude Testament spreekt over de woede van God, betekent dit dat God pijn lijdt en dat Israël, door Hem ontrouw te zijn, zijn liefde heeft gekwetst.
De profeten ontdekten, als het indrukwekkendste feit uit de bijbelse geschiedenis, dat God uit liefde voorbij gaat aan zijn eigen woede: “Mijn volk bijt zich vast in zijn ontrouw jegens Mij. (…) Mijn hart wordt verscheurd, door barmhartigheid word Ik bewogen. Ik zal mijn toorn laten varen, (…) want God ben Ik, en geen mens (…)” (Hosea 11:7-9). Voor degene die vergeeft, betekent vergeving een strijd tegen zijn eigen woede. Bij hem wekt de woede geen gewelddadige reactie op, maar een innerlijke verdeeldheid: hij moet zijn hoop op gerechtigheid opofferen om degene die heeft gezondigd tegemoet te komen.
De profeet Jesaja gaat nog een stap verder, als hij schrijft over een mysterieus persoon met de eigenschappen van een lijdende dienstknecht: “Hij was een man die het lijden kende en met ziekte vertrouwd was, (…) door ons verguisd en geminacht. Maar hij was het die onze ziekten droeg, die ons lijden op zich nam. (…) Zijn striemen brachten ons genezing” (Jesaja 53:3-5).
Christenen kunnen in deze tekst een voorafbeelding zien van Jezus, die zijn leven gaf tot het uiterste. Het geduld van Jezus als Hij oog in oog staat met zijn tegenstanders en zijn lijden in Jeruzalem wekken de indruk dat Hij noch het lijden zelf, noch degenen die hem ten val wilden brengen, ontvlucht. In plaats van zich te verdedigen, aanvaardt Hij de realiteit zoals die op hem toekomt, zonder vooruit of terug te denken. Hij kon op het kruis zeggen: “Vader, vergeef hun, want ze weten niet wat ze doen” (Lucas 23:34), omdat Hij tot het uiterste openstond voor de liefde en erin berustte dat Hij geslagen werd door de hand van hen die Hij liefhad.
Het kruis vertegenwoordigt in die zin een existentiële werkelijkheid waar wij allemaal – ook mensen die niet gelovig zijn – mee worden geconfronteerd: wij lijden pas echt als het lijden ons wordt aangedaan door mensen die we liefhebben. Dat mijn vijand mij doet lijden, dat is logisch, maar hoe kan ik aanvaarden dat de hand van mijn vriend mij verwondt (zie Psalm 55:13-15)? Elke liefdesrelatie biedt een opening naar kwetsbaarheid, dat wil zeggen naar de mogelijkheid om gewond te raken. Als je je daarvan bewust bent en die kwetsbaarheid niet ontvlucht, heb je al een stap gezet op weg naar vergeving.
Frère Roger
Frère Roger probeerde herhaaldelijk zijn visie op de eenheid van de christenen te verduidelijken. In de Oproep tot verzoening onder christenen citeert frère Alois woorden van de stichter van Taizé:
“Geraakt door het getuigenis dat mijn grootmoeder met haar leven gaf, vond ik, in navolging van haar, mijn eigen christelijke identiteit: ik bracht in mijzelf een verzoening tot stand tussen het geloof van mijn wortels en het Mysterie van het katholieke geloof, zonder de verbondenheid met wie dan ook te verbreken.”
De weg van frère Roger vertrekt vanuit innerlijke verzoening. Jezus liet door zijn leven heen zien dat God ieder mens liefheeft, zonder uitzondering. De jonge frère Roger wist dat Jezus de gemeenschap van zijn leerlingen opdracht gaf om van die liefde te getuigen. Hij zag ook dat deze gemeenschap in de loop van de tijd uiteen viel in verschillende groepen, die onverschillig of zelfs vijandig tegenover elkaar stonden. Frère Roger vroeg zich af hoe Jezus’ opdracht en het leven van zijn leerlingen weer in overeenstemming gebracht konden worden. Hij besefte dat niemand in z’n eentje alle problemen – theologisch of anders van aard – zou kunnen oplossen waardoor het Lichaam van Christus, de Kerk, verscheurd is geraakt. Tegelijkertijd was niets doen geen optie voor hem, omdat hij zich genoodzaakt voelde om het evangelie uit te dragen. Zijn conclusie luidde: laten we bij onszelf beginnen en onze visie op de Kerk verbreden door ons open te stellen voor de gaven van geloof, hoop en liefde, die immers ook door christenen uit andere tradities worden beleefd en in de praktijk gebracht.
De weg van frère Roger gaat uit van een heel andere visie op de Kerk dan wij gewend zijn. Wij hebben de neiging om ons het christelijk landschap voor te stellen als een verzameling van verschillende geloofsrichtingen die naast elkaar bestaan, en die elk beweren dat zij het ware erfgoed van Christus uitdragen. Maar dit menselijke gezichtspunt berust op een vergissing. In Gods ogen kan de Kerk niets anders zijn dan een eenheid. De realiteit van de Kerk is niet concurrentie, maar gemeenschap. Ieder mens die door Christus in gemeenschap met God leeft, wordt van daaruit op weg gezet om te leven in gemeenschap met anderen: “Aan jullie liefde voor elkaar zal iedereen zien dat jullie mijn leerlingen zijn”, zegt Jezus (Johannes 13:35).
In plaats van de Kerk te zien als een veelheid van op zichzelf staande groeperingen, is het dus belangrijk dat wij onze blikrichting veranderen en naar de Kerk gaan kijken als een unieke werkelijkheid in opbouw (zie Efeziërs 4:15-16). Als we er vanuit gaan dat elk deel van Gods volk een ander specifiek aspect van het Mysterie van het geloof in het bijzonder benadrukt, kunnen we dan de weg naar zichtbare eenheid inslaan, zonder aandacht te besteden aan andere geloofsrichtingen? In de Oproep tot verzoening noemt frère Alois verschillende gaven die in de loop der eeuwen in de historische kerken werden beleefd. Door zich bewust te worden van deze gaven en ze te verdiepen, draagt ieder individu en elke gemeenschap bij aan de onderlinge toenadering die de Kerk transparanter kan maken voor het evangelie waarvan zij geroepen is te getuigen.
Frère Roger was afkomstig uit een protestantse familie. Hij voelde zich geroepen om terug gaan tot achter de scheuringen die in de16e eeuw ontstonden en zo de grote traditie van katholiciteit te herontdekken. Al veel eerder had hij op een zelfde wijze aandacht voor de schatten van het geloof van de Oosterse kerken. Het was zijn verlangen om op zijn weg nooit de verbondenheid met wie dan ook te verbreken; noch wilde hij degenen van wie hij het geloof had ontvangen verloochenen. Elk spreken van een ‘bekering’, van een persoonlijke overgang van de ene naar de andere geloofsrichting, was hem door en door vreemd. Hij werd steeds weer geraakt door deze uitspraak van Jezus: “Ik ben niet gekomen om af te schaffen, maar om tot vervulling te brengen” (Matteüs 5:17). Het is precies deze vervulling waarop frère Roger een voorsprong wilde nemen, zowel in zijn eigen leven als in dat van de gemeenschap die hij stichtte.
Natuurlijk moet deze verzoening, die haar wortels heeft in het hart, niet enkel beperkt blijven tot een innerlijke realiteit. Als de Kerk van Christus haar zichtbare eenheid niet hervindt, hoe kan zij dan wegen van vrede openen voor een wereld die steeds weer ten prooi valt aan conflicten en verdeeldheid? Frère Roger was ervan overtuigd dat eenheid niet alleen kan worden bereikt via theologische of diplomatieke overeenstemming. Haar oorsprong ligt in de allereerste plaats in het gebed. In de Oproep tot verzoening nodigt frère Alois alle christenen uit om elke maand of elk kwartaal een ‘verzoeningswake’ te houden. Hierdoor maakt hij duidelijk dat Christus degene is die ons verbindt, door zijn oproep aan ons om binnen te treden in de gemeenschap tussen Hem en zijn Vader in de heilige Geest (zie 1 Johannes 1:3 en Johannes 14:23). Slechts vanuit deze verbondenheid zijn wij in staat om in onze verscheurde wereld de belofte van een daadwerkelijke en duurzame verzoening te verkondigen.
Vergeven zoals Jezus het deed |
Soms kunnen we veel leren van wat iemand te vertellen heeft, maar ook - en soms nog meer - van hoe hij of zij leeft of leefde. Vandaag realiseerde ik me ineens dat dat in zekere zin ook geldt voor wat we van Jezus mogen leren - bijvoorbeeld waar het gaat over het thema 'vergeving'.
Er is al veel over het thema 'vergeven' gesproken en geschreven (ook ikzelf heb er al eens wat gedachten over neergezet - zie de artikelen Het Kruis van Christus en Vergelding en vergeving). Veel teksten waarin Jezus er iets over zegt zijn en worden daarbij vaak aangehaald.
Maar hoe ging Jezus er Zelf mee om als iemand Hem iets aandeed - bijvoorbeeld als een vriend Hem op een cruciaal moment liet vallen?
Onlangs werd er bij ons in de kerk gesproken naar aanleiding van een gedeelte uit Johannes 21. Min of meer terloops kwam daarbij ook het gesprek tussen Jezus en Petrus uit vers 15-17 ter sprake. En ineens gaf me dat een verfrissend nieuw licht op het thema 'vergeven', dat ik hieronder graag met u wil delen.
Petrus, de haantje-de-voorste
Even een stukje terug in de geschiedenis. Petrus was een van Jezus' eerste en trouwste discipelen. Vaak trad hij ook op als spreekbuis voor de andere discipelen. Altijd had hij heel rap z'n woordje klaar - soms wat té rap. Ook toen Jezus er vlak voor Zijn gevangenneming en kruisiging over sprak dat alle discipelen Hem zouden verlaten, sprak Petrus zijn toewijding uit: "Al moest ik met U sterven, ik zal U voorzeker niet verloochenen!" (Markus 14:31)
Jezus kende Petrus echter beter dan dat Petrus zichzelf kende. Hij voorspelt daarom al dat Petrus zijn belofte niet gestand zal doen als 't erop aan komt. Nog diezelfde nacht zal Petrus zijn Rabbi - Jezus - verloochenen; nog vóór er twee maal een haan zal kraaien, zegt Jezus (Lukas 22:31-34; vgl. Mat.26:31-35 en Johannes 13:38). Hij spreekt er ook over dat Petrus daarna tot bekering zal komen. Tot bekering? Maar Petrus was toch een van Jezus' trouwste volgelingen?
Petrus valt door de mand
En dan gebeurt het. Jezus is gevangen genomen en wordt in het huis van de hogepriester hardhandig ondervraagd en vals beschuldigd en gehoond. En op enige afstand, bij het vuurtje op de binnenplaats, kijkt Petrus toe. Dan is er iemand die Petrus herkent als die discipel die altijd bij Jezus was: "Ook die was bij Hem!" (Lukas 22:56)
Opvallend detail: Johannes zat daar ook bij dat vuurtje, maar hem wordt niets gevraagd. Was dat omdat hij altijd minder opvallend aanwezig was geweest, of wellicht ook omdat hij hier niet gesproken en zich dus niet door zijn dialect verraden had, terwijl Petrus dat wellicht wel deed? We weten 't niet precies.
We weten wel dat Petrus tot drie keer toe herkend wordt en telkens heftig ontkent dat Hij bij Jezus hoorde - ja, zelfs ook maar kénde. Dan draait Jezus Zich om en kraait er een haan - voor de tweede keer. Wat zal het voor Jezus betekend hebben dat zelfs Zijn trouwste discipelen op deze aarde Hem in deze extreem moeilijke tijd zó verloochenden! Wat een verdriet! Petrus moet in Jezus' blik iets van dat verdriet gevoeld hebben, maar ook van Jezus' liefde, dat Hij hem vantevoren gewaarschuwd had en beter kende dan hij zichzelf kende...
Lukas (22:59-62) beschrijft: En ongeveer een uur later verzekerde een ander en zei: Inderdaad, ook die man was bij Hem, want hij is een Galileeër! Maar Petrus zei: "Mens, ik weet niet, wat gij zegt!" En terstond, terwijl hij nog sprak, kraaide een haan. En de HERE keerde Zich om en zag Petrus aan. En Petrus herinnerde zich het woord van de HERE, hoe Hij tot hem gezegd had: Eer de haan heden kraait, zult gij Mij driemaal verloochenen. En hij ging naar buiten en weende bitter.
Petrus was door de mand gevallen. Hij was niet die super-discipel die hij altijd gedacht had te zijn en zoals hij zich altijd voorgedaan had. Wat viel hij zichzelf tegen...
Petrus gaat vissen en dan...
Als dan zijn HERE ook nog gekruisigd wordt, weet Petrus enkele dagen later niet anders dan maar weer z'n oude beroep op te pakken, samen met zes andere discipelen die ook vissers waren geweest. Een hele nacht vissen ze, en ze vangen niets. 's Morgens als het alweer licht wordt en de vissen alweer naar de diepte zijn waar ze niet te vangen zijn, komen ze dichter bij de kust. Daar staat Iemand, die roept dat ze de netten nog eens uit moeten gooien. Maar dit keer aan de ándere kant van de boot. Typisch Jezus: 'doe het eens ánders!' Niet op je oude, vertrouwde manier, niet volgens je eigen regeltjes, niet vertrouwend op je eigen inzichten. Nee, gewoon vertrouwend Jezus volgen.
Aarzelend doen ze 't. En, ook weer typisch Jezus: In hun net komt zóveel vis, dat dat net bijna dreigt te scheuren.
Intussen zat Jezus op het strand al klaar - met brood en vis, ter plekke gebakken boven een vuurtje. Dan zegt Jezus iets opvallends: Hij zegt niet dat Hij al voldoende vis heeft en dat ze dus nutteloos gevist hebben, nee Hij vraagt hen ook wat van hún vis mee te nemen. Jezus maakt geen misbruik van Zijn goddelijke mogelijkheden, maar Hij maakt Zich afhankelijk en gunt ons ook een eigen en waardevolle inbreng.
Petrus wéér bij Jezus én bij een vuurtje
Opnieuw zit Petrus, half nat omdat hij weer als eerste bij Jezus wilde zijn, dan weer bij een vuurtje zich te warmen. En wat doet Jezus dan met hetgeen gebeurd is? Maakt Hij Petrus verwijten? Of besteedt Hij er maar helemaal geen aandacht meer aan, zoals soms gesuggereerd wordt dat we - vanuit vergeving - moeten doen?
Geen van beide.
En nu wordt duidelijk, wat Jezus bedoelde met dat Petrus tot bekering zou komen. We lezen dit in Johannes 21: Eerst mogen ze eten en bijkomen van hun nachtelijke werk. Dan vraagt Jezus aan Petrus of hij Hem liefheeft met een goddelijke, alles gevende Liefde (de Bijbel gebruikt hier het Griekse woord agape). Petrus antwoordt - hoe kon hij anders - dat hij Jezus wel liefheeft, maar hij gebruikt het menselijke, beperkte woord voor liefde (fileo). Jezus geeft impliciet aan dat dat Hem genoeg is en dat Hij blij is dat Petrus nu eerlijk is, door hem een stuk van zijn bediening weer toe te vertrouwen. En Jezus vraagt Petrus opnieuw of hij Hem liefheeft met die goddelijke, alles gevende Liefde. En opnieuw zegt Petrus zoiets als: 'nou ja, wel een beetje', en geeft Jezus hem weer een stuk van z'n bediening. Dan bevraagt Jezus ten derde male Petrus' liefde voor Hem. Maar nu gebruikt ook Jezus dat gewone, menselijke woord voor liefde. En dan heeft Petrus Hem door. Huilend zegt hij 'ja'. Jezus herstelt hem volledig in zijn bediening. Petrus heeft nu door dat 't Jezus niet ging om een volmaakte Petrus, maar dat Petrus met zijn beperkte, menselijke mogelijkheden, eerlijk zichzelf aan Jezus mag geven en dat Jezus dan voor de grote hoeveelheid zegen (denk aan de vissen) zal zorgen.
Vergeving op Jezus' manier
In dit hele verhaal had Petrus Jezus in feite een enorme klap in Zijn gezicht gegeven. Hij had Hem plechtig trouw beloofd, maar zich er niet aan gehouden - juist toen Jezus hem menselijkerwijs gesproken - zo hard nodig had. Jezus had Petrus gewaarschuwd, maar Petrus had die waarschuwing terzijde geschoven. Ook toen de eerste haan kraaide, was Petrus daardoor niet gewaarschuwd en niet voorzichtiger geworden.
En Jezus komt erop terug. Maar niet in een verwijtende zin. Hij wist al bij voorbaat dat Petrus Hem zou verlaten - Hij kent ons door en door en weet hoe wankel we zijn als 't er echt op aan komt. Hij had Zichzelf erop ingesteld dat zijn 'makkers' niet zo trouw waren.
Maar Hij laat het ook niet 'zitten'. Hij weet dat 't dan Petrus' bediening geschaad zou hebben. Petrus moest wel z'n hele les leren om goed verder te kunnen. Petrus moest leren dat hij niet zo'n stoere bink was als hij altijd zelf gedacht had - dat Jezus elk moment nodig had om hem overeind te houden. Dát was Petrus' bekering! Nu realiserde hij zich hoezeer hijzelf ook Jezus' genade nodig had - elke dag.
En die bekering was nodig, vond Jezus. Maar die bekering was ook genoeg. En ook dát mocht Petrus ervaren. Jezus kende hem met z'n gebreken en beperkingen, en toch zond Hij Petrus opnieuw uit om anderen te begeleiden. God Zelf zou hem daarin ondersteunen.
Jezus wilde niet dat Petrus door 't stof kroop of zo, of nogmaals zijn 'zonde' zou belijden (dit had hij al gedaan, daar vlak buiten die binnenplaats van de hogepriester). Hij checkte wél of Petrus in zijn hartshouding veranderd was.
De oude Petrus blies hoog van de toren: hij 'zou wel even dit en dat doen'.
De nieuwe Petrus wist dat Hij Jezus nodig had, elke dag en elk uur opnieuw, omdat hij zelf zwak was. Hij wist nu via Jezus' reactie echter ook, dat dat voor God voldoende was om met God mee te mogen werken in Zijn Koninkrijk!
Petrus' en onze menselijke liefde én Petrus' en onze erkenning van zwakheid zijn voor Jezus voldoende om Zich weer met Petrus en ons te verzoenen. Ik mag tegen Jezus zeggen: 'ik heb U lief, maar U weet dat dat maar beperkt is, kom alstUblieft mijn gebrekkige liefde tegemoet met Uw goddelijke Liefde!' En tegenover mijn naaste mag ik leren snel te zijn om mijn gebreken toe te geven, ook al had ik oorspronkelijk nog zulke goede bedoelingen.
Dit doet me denken aan die gelijkenis van de vader met de twee zoons (soms de gelijkenis van de veloren zoon genoemd; ik weet alleen niet wie uiteindelijk de 'verloren' zoon was...). Te vaak hebben we als christenen tegenover God en tegenover elkaar zo gemakkelijk die houding van de oudste zoon. We vinden dat we het toch zo netjes gedaan hebben. En we ergeren ons bijna aan de ophef over de terugkomst van een nietswaardige broer die een deel van het familiebezit verkwanseld heeft met een zedenloos leven. Dan zijn we als de onbekeerde Petrus: opgeblazen als een ballon die gemakkelijk lek te prikken is, waarna er weinig van over blijft. Dat weinige waar de jongste zoon mee terug kwam: zichzelf, berooid en vies, maar ook 't besef 't niet waard te zijn door eigen inspanningen, dat is voor God genoeg.
En als mij iets wordt aangedaan...?
Voor mij is 't best een uitdaging, om die ander die me laat zitten zó te behandelen. Te zien dat die ander een beperkt mens is en dus bij voorbaat die ander toch in je hart sluiten. En ook assertief die ander te durven bevragen: is de ander bereid om zijn of haar beperktheid toe te geven? Hoge beloftes van trouw en toewijding, gedaan vanuit menselijke kracht, houden geen stand. We hebben er meer aan als we realistisch onze beperkingen elkaar durven toe te geven en zo samen in afhankelijkheid van Jezus, op weg te gaan. Zoals het motto van deze website aangeeft: als beperkte, gewonde helpers, maar met een heel-makende God. Dan worden we elkaar's 'maatjes' - als gelijken in dezelfde strijd, geliefd, geleid en beheerst door dezelfde God.
Dát is de Jezus-weg van vergeving en verzoening.
Relaties zijn lang niet altijd veilig. Mensen kunnen elkaar veel leed aandoen. Soms trekt de pijn die je hebt opgelopen 'n diep spoor in je leven. Dat kan leiden tot boosheid en allerlei wraakgevoelens, die je als 'n last met je meedraagt. In andere gevallen voel je je schuldig omdat je zelf leed berokkend hebt. Ook dat kan 'n last zijn die nauwelijks te dragen is. Wat doen we met de schade die we opliepen in relaties? Het evangelie bevat een geheim dat herstel kan brengen. Het kan zo'n kracht uitoefenen dat mensen weer vertrouwen krijgen in elkaar...
Slachtoffers en daders kom je op allerlei niveau's tegen. Gezinsleden liggen met elkaar overhoop, maar ook hele volksstammen. We hoeven daarbij niet direct aan de Balkanlanden te denken, want dichter bij huis houden heel wat Nederlanders hun wrok tegenover Duitsers in stand. Waarom? Misschien denken we dat we er recht op hebben de ander terug te pakken als die ons iets heeft misdaan. Wraak nemen lijkt doodnormaal. Ik-zal-het-je-betaald-zetten! Maar ja... als de ander er net zo over denkt, blijven we met z'n allen om ons heen slaan. De wraakoefeningen gaan door, en door, en door - van generatie op generatie. Veel boosheid wordt doorgegeven van vader op zoon. Veel schuld ook. Er is maar één manier om deze repeterende breuk een halt toe te roepen. Dat is vergeven.
Wat is vergeven?
Vergeven is de ander z'n schuld niet toerekenen. Je zou 't hem of haar betaald kunnen zetten - maar je doet 't niet. De vuist die je gebald hield, open je tot een hand die zich naar de ander uitstrekt. Alleen zo ontsnap je uit 'n spiraal van wraakgevoelens, onverschilligheid en zinloosheid, en krijg je weer zicht op 'n zinvol leven.
Maar hoe doe je dat, vergeven? En wat mag je ervan verwachten, als je de ander iets hebt aangedaan? Vaak wordt er gedacht dat je om vergeving moet vragen. Dat is een misvatting. Vergeving moet je geschonken worden. De dader moet z'n wangedrag erkennen, maar hij mag niet verwachten dat z'n slachtoffer hem dan ook maar gelijk vergeeft. Die heeft daar z'n tijd voor nodig, het proces om z'n gevoelens onder ogen te komen en vrijwillig te beslissen wat-ie daarmee doet. Wel kan het erkennen van schuld en het tonen van berouw door de dader het proces van vergeving bij het slachtoffer op gang helpen.
Vergeving schenken is niet gemakkelijk en al helemaal niet vanzelfsprekend. Het slachtoffer moet niet alleen z'n pijn onderkennen, maar ook de gevolgen daarvan. Vervolgens moet-ie zich afvragen of hij z'n wraakgevoelens wil loslaten en de dader onder ogen wil komen. Het zal op 'n ontmoeting aan moeten komen, wil het proces van vergeving een serieuze kans van slagen hebben. Maar wat staat je te wachten als het zover komt dat je het over je lippen krijgt dat je de ander vergeeft? Je moet er wel echt van overtuigd zijn dat je de ander wil vergeven!
Alles komt aan ’t licht
Kwaad heeft de neiging zich te verbergen.We kunnen proberen weg te stoppen wat we hebben ondergaan of wat we hebben aangericht. Maar we dragen het met ons mee en vroeg of laat komt 't tevoorschijn. 'Geen schepsel is voor God verborgen,' staat er in Hebreeën 4 vers 13. Hij zal ons rekenschap vragen. We zullen de diepe ernst van alles wat we deden en hebben meegemaakt onder ogen moeten zien. Schuld bekennen en vergeven kunnen daarbij helpen.
Zowel daders als slachtoffers denken nog wel eens dat 't bij vergeven ook vergeten is. Maar dat is 'n misvatting. Het is vergeven en verwerken. Voor het slachtoffer betekent dit dat je de ander de schuld niet aanrekent, maar leert leven met 't verdriet dat je is aangedaan. De herinnering blijft. De pijn blijft. Je blijft getekend. Ik weet dat uit eigen ervaring en schreef daarover 'n boek met dezelfde titel: 'Getekend'. Daarin beschrijf ik hoe de relatie met m'n vader (die van m'n moeder scheidde toen ik twaalf was) uiteindelijk uitmondt in vergeving. En dat verandert veel! Nu hoef ik m'n boosheid over het leed dat-ie aanrichtte niet meer op hem te richten, maar kan ik tot rust komen.
Ik kan m'n vader met andere ogen bekijken en mezelf eigenlijk ook. Voor het slachtoffer heeft vergeving schenken een heilzame uitwerking. Wraakgevoelens worden opgeruimd, zodat de lucht kan opklaren. Voor de dader is vergeving ontvangen echter maar de helft van 't verhaal. Hij (of zij) hoeft niet meer de wraak en veroordeling van de ander te duchten, maar zal wel de consequenties van eigen daden moeten aanvaarden. Hij zal de schade moeten opruimen die werd aangericht. Want ook na vergeving blijft dit principe van kracht: 'Wat een mens zaait, zal hij oogsten' (Gal. 6:7).
Waarom vergeven?
Vergeving kan een relatie redden. Want na vergeving is verzoening mogelijk. Je rekent de ander het kwaad niet langer toe (je vergeeft elkaar). Daarop kan een relatie zich herstellen (je verzoent je met elkaar). Vervolgens kun je samen verder. In het maatschappelijk leven wordt momenteel veel aandacht besteed aan verzoening: denk aan de excuses van Nederland aan Indonesië en die van Japan aan Nederland, de afhandeling van de Joodse tegoeden, het 'mea culpa' van de Paus. In Nederland en Engeland organiseerden de kerken een 'millenniumgebed', waar iets onder woorden werd gebracht van een schuldbekentenis. Ook Koningin Beatrix besteedde veel aandacht aan het belang van verzoening in haar kerstrede tijdens de eeuwwisseling. "Verzoening is een ingewikkeld proces", zei ze.
"Het is het sluitstuk van een lange gang, die mensen die lange tijd tegenover elkaar hebben gestaan, samen moeten gaan." Verzoening heeft dus te maken met 't verleden en met de toekomst. Het maakt nare gebeurtenissen uit 't verleden ongedaan, om relaties in de toekomst mogelijk te maken. Het is echter niet gezegd dat vergeving altijd verzoening uitwerkt. Soms is 't onmogelijk om weer 'n normale relatie op te bouwen. Dat kan zijn als de persoon in kwestie je teveel leed berokkend heeft om 'm nog in je nabijheid te kunnen verdragen. Vergeving is dan het uiterste wat je kunt bereiken. Het kan ook zijn dat de ander is overleden. Maar ook dan is het mogelijk om het beeld wat je van die persoon had bij te stellen door hem of haar te vergeven en vervolgens de bevrijdende werking van vergeving te ervaren.
Vergeving werkt
Wij mogen ons laten inspireren door Gods Geest om anderen te vergeven. De manier waarop God met mensen omgaat wordt door vergeving bepaald. Hij is vol van genade en waarheid, staat er in de Bijbel. Hij brengt de waarheid aan het licht, maar omdat Hij genadig is, wil Hij ons vergeven. Heel het aardse leven van Jezus was erop gericht om dat tot uitdrukking te brengen (Joh. 1:16-18). De betekenis van het kruis waaraan Hij stierf draait om vergeving. Wie van God vergeving ontvangt en dat op zich laat inwerken, krijgt 'n totaal nieuwe kijk op relaties, die op den duur z'n sporen na laat. Wie zelf vergeving van God ontvangt en dat in een intieme relatie met Hem doorleeft, leert ook anderen vergeven. Je ontdekt meer en meer de herstellende kracht van vergeving.
Allereerst doet vergeving jezelf goed. Je wordt bevrijd van de beknellende aanwezigheid van iemand op wie je boos bent omdat die je wat aandeed. Je kunt opnieuw beginnen en moed vatten om relaties te herstellen en nieuwe relaties aan te gaan. Daarnaast kan het de mensen om je heen goed doen. Allereerst degene die je hebt vergeven. Maar ook anderen. Je bent milder geworden en hebt aan diepgang gewonnen, omdat je naar het diepste punt van je gevoelens bent afgedaald, om daaruit op te klimmen. Ten derde kun je anderen helpen. Onze verwondingen tekenen onze identiteit. Wie we zijn, zijn we onder andere geworden door de pijn die we ondergingen. Daarmee mogen we iets gaan betekenen voor anderen.
Voorbeelden van verandering
Mensen die gedreven werden door agressie of die onder agressie te lijden hadden, kunnen dankzij Jezus veranderen in mensen die vrucht voortbrengen. De Bijbel geeft daar schitterende voorbeelden van. Neem Paulus, een man die door haatgevoelens werd gedreven. Hij zou het die 'mensen van de weg' betaald zetten, die het waagden zijn godsdienst in discrediet te brengen. Zijn onvergevingsgezindheid dreef 'm tot waanzin: hij werd 'n moordenaar. Totdat Jezus ingreep. Paulus ontving vergeving en kon op zijn beurt anderen vergeven. Na een proces van dertien jaar werd-ie erop uitgestuurd om het evangelie van vergeving en verzoening naar Europa te brengen (Gal. 1:11-2:2)! Er wordt weleens beweerd dat mannen moeilijker kunnen vergeven dan vrouwen. Maar schijn bedriegt. Vrouwen laten hun onvrede soms maanden en jaren achtereen doorzieken. Voorbeelden van zulke vrouwen zijn Michal en Isobel. Toch kan het ook anders. Denk aan Maria van Magdala. Maria was 'n getraumatiseerde vrouw, gepijnigd door demonen. Wie had haar dat leed bezorgd? We weten 't niet. Het doet er ook niet toe. Jezus kwam in haar bestaan en bevrijdde haar uit 'r ellende (Luk. 8:2). En kijk. Ze was de eerste die Hem na zijn opstanding uit de dood mocht ontmoeten - en de eerste die erop uitgestuurd werd om het bevrijdende evangelie te prediken (Joh. 20:11-18)!
Moeilijk: vergeven?
Laten we maar eerlijk zijn: vergeven is bar moeilijk. Je denkt dat je jezelf voor de gek moet houden. Alsof het niet echt gebeurd zou zijn wat jou is aangedaan. Maar leven met haat is ook moeilijk. Het vreet jezelf op: je humeur, je zelfvertrouwen, je hoop op de toekomst.
Vergeven is moeilijk. Het kost tijd om onder ogen te komen waar de pijn zit. Hoe diep die is. Wat er is aangericht. En het kost moed. Je moet eerlijk worden, je schaamte opzij zetten, voor de dag komen met wie je bent; ook met je boosheid en pijn. Vergeven is moeilijk. Maar God helpt ons. Jezus zei: "Vader, vergeef het hun, want ze weten niet wat ze doen." God kent ons. Hij leeft met ons mee. En Hij vergeeft. Hij heeft in Jezus aangetoond dat Hij ons serieus neemt - zowel met onze schuld, als met onze pijn. Hij voelt met ons mee. Hij vergeeft en herstelt, en Hij draagt ons naar die dag waarop Hij de prijs uitkeert van alles wat we hebben gedaan en elkaar hebben aangedaan. Dan zal Hij ons vragen: "En wat heb jij met de vergeving gedaan die Ik jou heb aangereikt?" Want ook al is vergeven moeilijk, het is noodzakelijk. Het is een levensvoorwaarde. Jezus zei: "Indien gij de mensen niet vergeeft, zal ook uw hemelse Vader uw overtredingen niet vergeven" (Matt. 6:15).
Vergeven is niet alleen moeilijk. Eigenlijk is het onmogelijk. Als wij onze eigen rechter waren, zouden we er niet aan beginnen. We zouden de ander resoluut veroordelen, en onszelf erbij. Tegelijkertijd zouden we onszelof hopeloos in de nesten werken, want iedereen is schuldig, wijzelf incluis. Maar de Bijbel leert dat God de Rechter is. Het oordeel berust bij Hem, niet bij ons. Hij oefent wraak uit. En Hij kan vergeving schenken. Vergeving is een gave. Gods gave. Wie die gave ontvangt, kan 'm ook inzetten voor anderen. Paulus schrijft dat we kunnen vergeven omdat Jezus ons vergeven heeft (Ef. 4:32, Kol. 3:13). God reikt ons in Jezus het vermogen aan om anderen te vergeven.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten